Lawrlwythiadau
Mae’r pecyn gwybodaeth hwn yn casglu ystod o dystiolaeth am brofiad plant, pobl ifanc a’u teuluoedd gyda chyflyrau niwroddatblygiadol yng Ngogledd Cymru. Mae niwroddatblygiadol yn golygu datblygiad yr ymennydd ac mae ymennydd pawb yn datblygu’n wahanol. Rydym wedi edrych yn bennaf ar gyflyrau niwroddatblygiadol fel awtistiaeth ac ADHD ond hefyd wedi cynnwys gwybodaeth am ddyslecsia, dyspracsia neu Tourette’s a tics. Term arall sy’n cael ei ddefnyddio’n aml yw ‘niwroamrywiaeth’ neu ‘niwroamrywiol’ – dyma syniad sy’n cydnabod fod ymennydd pawb yn datblygu’n wahanol ac nid oes un ffordd “gywir” o feddwl, dysgu ac ymddwyn, a bod gwahaniaethau ddim yn bethau drwg neu negyddol.
Mae’r pecyn wedi cael ei lunio er mwyn hwyluso trafodaethau gyda Bwrdd Partneriaeth Rhanbarthol Plant Gogledd Cymru ynglŷn â chydweithio i wella’r gefnogaeth sydd ar gael ar draws y rhanbarth. Cyhoeddwyd gyntaf ym mis Chwefror 2024.
Negeseuon allweddol
- Mae’r nifer a’r gyfradd o blant gyda chyflyrau niwroddatblygiadol yn cynyddu’n bennaf oherwydd cynnydd mewn ymwybyddiaeth. Mae gan Gonwy a Sir Ddinbych y gyfran uchaf o blant awtistig yng Ngogledd Cymru. Mae’r cynnydd yn digwydd er gwaethaf y ffaith bod y rhif terfynol o blant a phobl ifanc yng Ngogledd Cymru yn lleihau.
- Rhestrau aros ar gyfer diagnosis yn hir ac yn parhau i dyfu, gydag atgyfeiriadau yn dod yn bennaf o ysgolion gan fod asesiadau ddim yn cael eu cwblhau yn ddigon cyflym i gadw i fyny â’r galw.
- Mae llawer o rieni eisiau diagnosis i sicrhau cefnogaeth y tu hwnt i’r ysgol, i’w helpu i egluro anghenion eu plant, datblygu strategaethau ac i’w plant allu deall eu hunain yn well. Nid pob rhiant, gofalwr neu bobl ifanc sydd eisiau diagnosis.
- Mae Comisiynydd Plant Cymru yn argymell fod angen cwrdd ag anghenion holl blant niwrowahanol a hynny os ydyn nhw gyda diagnosis ffurfiol neu beidio.
- Mae cyfleoedd i ddarparu cefnogaeth i blant, pobl ifanc a theuluoedd tra eu bod nhw ar y rhestr aros am ddiagnosis. Gall egwyddorion Nyth ddarparu fframwaith o gefnogaeth: oedolion y gellir ymddiried ynddyn nhw; lles ar draws addysg; arloesedd wedi’i greu ar y cyd; mynediad hawdd i arbenigedd, cymunedau diogel a chefnogol; a dim drws anghywir. Nod Strategaeth Drysau Cywir Gogledd Cymru yw ei gwneud hi’n hawdd dod o hyd ac i gael mynediad i gymorth, ac sy’n rhoi cynnig ar ffyrdd newydd o wneud hyn ar draws y rhanbarth.
- Mae cyfleoedd i wella ymwybyddiaeth a dealltwriaeth, ac i addasu cyfathrebu ac amgylcheddau fel eu bod nhw’n cynnwys niwroamrywiaeth. Mewn ysgolion mae plant gyda chyflyrau niwroddatblygiadol yn debygol o gael eu bwlio, gyda phresenoldeb isel yn yr ysgol a lefelau uchel o waharddiad o’r ysgol. Mae heriau hefyd gyda’r cyfnodau pontio, er enghraifft y ddarpariaeth o flynyddoedd cynnar i ddarpariaeth ysgol. Mae plant a theuluoedd yn dweud fod rhai ysgolion yn darparu cefnogaeth dda, ond bod rhai ysgolion angen gwella eu cefnogaeth.
Lawrlwythiadau
Tudalennau cysylltiedig
Post blog am y sesiwn ‘canolbwyntio ar…’
Asesiad Anghenion y Boblogaeth Gogledd Cymru
Bwrdd Partneriaeth Rhanbarthol Plant
Cysyllwtwch a ni
Hwb Cydlynu Arloesi Rhanbarthol Gogledd Cymru
Ebost: hcargc@sirddinbych.gov.uk
Ffôn: 01824 712432